به گزارش خبرگزاری حوزه، با نزدیک شدن به فصل بازگشایی مدارس و ضرورتِ هماهنگیِ ساعت بیولوژیک کودکان با الزامات صبحگاهی، کارشناسان حوزه تربیت و بهداشتِ خواب، اجرای رویکردی تدریجی و گامبهگام را برای تنظیمِ چرخه خوابِ دانشآموزان به والدین توصیه کردند.
پرسش:
چگونه الگوی خواب کودکان را برای شروع سال تحصیلی تنظیم کنیم؟
پاسخ :
تنظیم خواب کودکان برای سال تحصیلی جدید نیازمند رویکردی تدریجی و علمی است تا ساعت بیولوژیک بدن آنها بدون فشار و تنش با الزامات صبحگاهی مدرسه هماهنگ شود. برای دستیابی به این هدف، والدین باید با استمرار در بیداری صبحگاهی، مدیریت محیط خواب و استفاده از ابزارهای کمککننده مثل فعالیت بدنی در روز، به اصلاح گامبهگام ریتم شبانهروزی کودک بپردازند. در نهایت، ایجاد یک آیین پیش از خواب منظم در کنار حمایت عاطفی، تضمینکننده آرامش روانی کودک و آمادگی کامل او برای شروعی موفق در مدرسه خواهد بود.
تنظیم ساعت بیولوژیک کودکان پس از سپری کردن اوقات فراغت تابستانی، فرآیندی است که نیاز به مداخلهای علمی و زمانبندیشده دارد. ناهماهنگی میان ساعت درونی بدن کودک و الزامات شروع روزهای مدرسه، میتواند مستقیماً بر تمرکز، خلقوخو و یادگیری او تأثیر منفی بگذارد. برای جلوگیری از این اختلال گذرا، ضروری است والدین با بهرهگیری از اصول بهداشت خواب و راهکارهای مدیریت زمان، پیش از زنگ اول مهر، زیرساختهای لازم برای یک شروع موفق را فراهم آورند. در ادامه راهکارهایی را برای تنظیم خواب کودکان در آستانه بازگشایی مدارس ارائه میدهیم:
الف) چالش تغییر ناگهانی خواب و راهکار تدریجی
تنظیم چرخه خواب کودکان در آستانه بازگشایی مدارس، نیازمند رویکردی تدریجی و علمی بر مبنای تنظیم ساعت بیولوژیک بدن است؛ چرا که تغییر ناگهانی و دستوری ساعت خواب در شب پیش از مدرسه، معمولاً جز تنش و جدال نتیجهای در بر ندارد. بهجای اعمال شوک ناگهانی به سیستم عصبی کودک، باید دو تا چند هفته پیش از شروع سال تحصیلی، بهجای تغییر خشک «ساعت»، «ریتم» زیستی او را بهآرامی و با صبر بازگرداند.
ب) شیوه انتقال گامبهگام و اهمیت ثبات بیداری صبحگاهی
نخستین راهکار علمی، شیوه انتقال گامبهگام است؛ بدین صورت که زمان خواب و بیداری هر دو تا سه شبانهروز، بین ۱۰ تا ۱۵ دقیقه جلوتر آورده شود تا بدن فرصت سازگاری یابد. همزمان، ثبات در ساعت بیداری صبحگاهی نقشی حیاتی در تثبیت ریتم شبانهروزی (سیرکادین) ایفا میکند و حتی اگر کودک شب پیش کمی دیرتر به خواب رفته باشد، نباید بیداری صبحگاه به تعویق بیفتد.
ج) نقش فعالیت بدنی، نور طبیعی و محیط خواب ایدهآل
افزایش فعالیت بدنی مفید در طول روز و قرارگیری در معرض نور طبیعی به تنظیم دقیقتر ساعت درونی کمک میکند، مشروط بر آنکه ورزشهای سنگین و پرتحرک دستکم دو تا سه ساعت پیش از زمان خواب متوقف شوند. همچنین، فراهم کردن محیطی خنک، آرام و تاریک با دمای ایدهآل بین ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتیگراد، بستر مناسبی برای شروع فاز خواب عمیق فراهم میسازد.
د) مدیریت فناوری و تغذیه در ساعات پایانی روز
مدیریت دقیق فناوری و منع استفاده از ابزارهای دیجیتال دستکم یک ساعت پیش از خواب، از اصول اساسی بهداشت خواب است تا نور آبی صفحهنمایشها عملکرد غده صنوبری را مختل نکرده و مانع ترشح ملاتونین (هورمون خواب) نگردد. پرهیز از مصرف خوراکیها و نوشیدنیهای حاوی کافئین یا قند بالا در ساعات پایانی روز نیز از بروز بیقراری و اختلال در فرآیند به خواب رفتن پیشگیری مینماید.
هـ) آیین پیش از خواب و نقش حمایت عاطفی والدین
ایجاد یک «آیین پیش از خواب» منظم (مانند حمام آب گرم و ورق زدن کتابهای غیردرسی) به همراه گفتوگوی صمیمانه برای کاهش اضطراب و دغدغههای تحصیلی کودک، امنیت روانی او را تأمین میکند. والدین باید با صبر، اقتدار توأم با محبت و استمرار، این گذار مهم را مدیریت کنند تا کودک بدون احساس پرت شدن ناگهانی از «تعطیلات» به «مدرسه»، با آرامش خاطر آماده سال تحصیلی جدید شود.
منبع: پرسمان دانشگاهیان
نظر شما